برشما ، خدا بر خويش مقرر كرده كه شما را رحمت كند » « 1 » و فرمود : در برابر مؤمنان فروتن باش » « 2 » بيشترين توصيفات موجود از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از امام على عليه السلام يار ديرين آن حضرت است ، آن كه نگاهى نافذ داشت و دوست و برادر را بهتر از هركس ديگرى مىشناخت : « رسول الله نه زياده از معمول بلند بود و نه زياده از معمول كوتاه ، بلكه ميانه بالا بود . مويش نه بسيار مجعد بود و نه بسيار صاف بىشكن ، بل چين و شكنى اندك و دلپذير داشت . چهره‌اش نه لاغر بود و نه فربه بل چهره‌اى مدور داشت با رنگى سفيد مايل به سرخى . چشمانش سياه و مژگانش برگشته بود . درشت استخوان بود وگشاده سينه ، بدنش را موى اندك بود و تنها روى سينه‌اش مويى تنك داشت . دستها و پاهايش زمخت مىنمودند با انگشتانى مايل به ستبرى . چون راه مىرفت محكم و استوار مىرفت و چنان پاى از زمين برمىكند كه گويى از بلندى به پستى مىآمد . چون مىخواست به كسى روى كند سر برنمى گردانيد كه با تمام بدن به سوى او برمىگشت . دليرترين آنها و راستگوترينشان بود و به عهد خود سخت پايبند . از همه مردم زبانش نرمتر بود و در معاشرت از همه بهتر . « 3 » بيهقى و شامى و ديگران بسيارى از اين قبيل گزارشات را كه مربوطبه قيافه و قامت رسول خداست گردآورى كرده‌اند كه اينجا محل ذكر آنها نيست . « 4 » على عليه السلام دربارهء خُلْق اجتماعى او مىگويد : « كسى كه براى نخستين بار او را مىديد ، هيبتش او را مىگرفت ؛ هر كسى با او معاشرت مىكرد دوستىاش رابه دل مىگرفت . « 5 » آنگاه كه به اصحابش مىنگريست ، لحظات نگاه را به تساوى ميانشان تقسيم مىكرد . « 6 » وقتى به كسى دست مىداد پيش از او دست خويش را باز نمىكشيد ، همچنان كه صورتش را از او بر نمىگرداند مگر آن كه او بر گرداند . « 7 » او چهره‌اى گشاده داشت . تندخو و ملامت‌گر و فحاش و مزّاح نبود . « 8 » سيرهء او ميانه روى ، سنت او هدايت و رشد ، سخنش معيار حق

--> ( 1 ) . انعام ، 54 ( 2 ) . حجر ، 88 ( 3 ) . الغارات ( ترجمه فارسى ) ، ص 59 ؛ المعرفة و التاريخ ، ج 2 ، ص 355 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 391 ؛ طبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 411 - 412 ( 4 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 2 ، صص 769 ، دلائل النبوه ، ج 1 ، صص 215 - 320 ؛ المعرفة و التاريخ ، ج 3 ، صص 340 - 364 ؛ الموفقيات ، صص 354 - 355 . ( 5 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 392 . ( 6 ) . بحارالانوار ، ج 16 ، ص 260 . ( 7 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 378 ؛ مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 15 ؛ بحارالانوار ، ج 16 ، ص 237 ؛ المعرفة والتاريخ ، ج 3 ، ص 362 . ( 8 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 293 . البته رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم درحدى معتدل با مهمانان خود شوخى مىكردند : التراتيب الاداريه ، ج 1 ، ص 442